Văn hóa - Xã hội

null Khu Lưu niệm Phan Bội Châu - Di tích Quốc gia đặc biệt

content:

        Di tích Quốc gia đặc biệt Khu lưu niệm Phan Bội Châu thuộc huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An- là nơi tri ân, tưởng niệm và lưu giữ những hình ảnh về thời thơ ấu của chí sỹ Phan Bội Châu. Phan Bội Châu tên khai sinh là Phan Văn San, hiệu là Sào Nam, sinh ngày 26/12/1867 (tức 01/12 năm Đinh Mão) tại làng Sa Nam (nay thuộc Thị trấn Nam Đàn). Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh. Khoa thi hương năm Canh Tý (1900), ông đậu Giải nguyên “độc bảng nhất danh”.

(Nhà lưu niệm cụ Phan Bội Châu – TT Nam Đàn, huyện Nam Đàn)

Sinh ra trong cảnh nước mất nhà tan, hàng ngày chứng kiến cảnh lầm than nô lệ của nhân dân, trong sâu thẳm trái tim cụ đã sớm hình thành tư tưởng yêu nước thương nòi. Từ khi còn là cậu Nho San những câu hò ví dặm “nước sông Lam biết răng là trong răng là đục, sống cuộc đời biết răng là nhục là vinh” đã nuôi dưỡng ý chí đấu tranh trong con người Phan. Cho đến khi đã là ông Đầu xứ San “bảng một tên lừng lẫy chốn làng văn” thì tinh thần đấu tranh ấy lại càng sục sôi hơn và thôi thúc Phan “công danh phủi nhẹ, nước non phải đền”. Từ ấy Phan nguyện dâng hiến tất cả cho dân tộc, cho đồng bào.

Với chủ trương cứu nước theo khuynh hướng bạo động, Phan Bội Châu đã thành lập Duy Tân hội (1904), Việt Nam Quang Phục hội (1912) nhằm tập hợp các lực lượng đấu tranh bằng vũ trang cách mạng và nhờ viện trợ của bên ngoài. Trong các phong trào ấy, nổi lên trên cả và để lại nhiều dấu ấn sâu sắc nhất vẫn là phong trào Đông Du với tinh thần “đồng châu, đồng chủng, đồng văn”. Tuy không thành công, nhưng phong trào Đông Du đã tạo nền tảng cho những thay đổi của nước ta đầu thế kỷ XX; góp phần đào tạo đội ngũ trí thức sẵn sàng tiếp nhận con đường cách mạng vô sản, và nhiều người sau này trở thành những yếu nhân của Cách mạng Việt Nam như Hồ Tùng Mậu, Vương Thúc Oánh, Lâm Đức Thụ, Hồ Học Lãm, Nguyễn Đức Công, Nguyễn Thức Đường… Đặc biệt, đây là gạch nối quan trọng, mốc đánh dấu quan hệ hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản thời cận đại.

Không chỉ là một nhà yêu nước, nhà cách mạng, Phan Bội Châu còn là một nhà văn hoá lớn. Cụ đã để lại hàng nghìn trước tác, bao gồm nhiều thể loại làm phong phú thêm nền văn học Việt Nam và khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh trong các tầng lớp nhân dân.

Vào ngày 29/10/1940 (tức ngày 29/9 năm Canh Thìn) cụ trút hơi thở cuối cùng tại Huế. Cả cuộc đời mình Cụ Phan đã cống hiến trọn vẹn cho phong trào giải phóng dân tộc, là tấm gương sáng ngời cho chúng ta học tập, noi theo. Đúng như lời nhận xét của Nguyễn Ái Quốc, Cụ là “ vị anh hùng, bậc thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập, được 20 triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng”.

Khu lưu niệm Phan Bội Châu tại Nam Đàn gồm hai điểm: Quê Nội ở làng Đan Nhiễm (nay là xóm 2, xã Xuân Hoà) và Quê Ngoại ở làng Sa Nam (nay là khối Phan Bội Châu, thị trấn Nam Đàn). Năm 1993, ngôi nhà tranh của gia đình cụ Phan được chuyển từ quê nội về quê ngoại. Từ đó đến nay, di tích đã được nhiều lần trùng tu tôn tạo và mở rộng khuôn viên.

Hiện nay Khu lưu niệm Phan Bội Châu tại thị trấn Nam Đàn với diện tích hơn 6000 m2, có các hạng mục công trình như: Nhà tưởng niệm, nhà lưu niệm ( hai ngôi nhà tranh), nhà trưng bày, tượng đài cụ Phan, nhà điều hành và các công trình phụ trợ.

Ngôi nhà tranh đơn sơ là nơi gắn bó với cuộc đời cụ Phan Bội Châu từ khi cất tiếng khóc chào đời cho đến lúc ra đi hoạt động tìm đường cứu nước. Đây là nơi nuôi dưỡng tâm hồn và hình thành nên cốt cách của một nhà chí sĩ vĩ đại. Phan Bội Châu lớn lên trong câu hò, điệu ví của mẹ, trong sự dạy dỗ ân cần của cha lại được hấp thu tinh hoa văn hóa xứ Nghệ đã góp phần nuôi dưỡng hoài bão “đội đá vá trời” của cụ. Đây còn là nơi hội tụ “anh hùng bốn phương”. Họ là những văn thân, sĩ phu, dư đảng cần Vương, khách lục lâm vong mạng nghĩa hiệp…ở khắp mọi nơi tụ nghĩa về đây cùng nhau luận bàn việc nước. Hiện nay tại di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật tái hiện lại không gian sinh hoạt của gia đình cụ Phan đồng thời gợi nhớ hồn quê, với những hình ảnh đẹp đã đi vào thơ ca như “ bên chàng đọc sách, bên nàng quay tơ” hay những canh hát phường vải thâu đêm, hay những buổi bình văn, những cuộc luận bàn việc nước bên ấm chè xanh thơm ngát. Tất cả những cái đó góp phần hình thành nên nét văn hóa đặc trưng của Nghệ Tĩnh. Đến với di tích là dịp để du khách được cảm nhận những giá trị văn hóa lan tỏa từ chính nhân vật gắn với di tích, đó là sự mộc mạc nhưng thắm đượm tình quê xứ Nghệ.

(Lễ tế truyền thống nhân ngày giổ cụ Phan Bội Châu tại nhà tượng niệm)

Nhà Tưởng niệm do tập thể cựu giáo viên, học sinh trường Chuyên Phan Bội Châu đóng góp là một công trình đặc biệt giá trị. Ngôi nhà với lối kiến trúc đẹp theo kiểu kiến trúc thời Nguyễn gồm ba gian hai hồi. Trên các đầu đao và bờ kìm đắp các con rồng uốn lượn, mái lợp ngói âm dương. Hệ thống cột, vì kèo, cửa được làm bằng gỗ căm xe. Kết cấu vì kèo rất độc đáo, được làm theo kiểu giá chiêng chồng rường, các hoa văn được chạm trổ rất tinh xảo. Công trình mang một ý nghĩa hết sức to lớn của thế hệ con cháu tri ân nhà đại chí sĩ yêu nước.

(Đoàn Nhật Bản tham quan tại nhà trưng bày về cuộc đời, sựu nghiệp cụ Phan Bội Châu)

Nhà Trưng bày trưng bày các hiện vật về quê hương, gia đình và sự nghiệp của Phan Bội Châu. Với hàng trăm bức ảnh tư liệu quý, hiện vật gốc và các tài liệu khoa học nghệ thuật, tái hiện lại những nét cơ bản về cuộc đời và sự nghiệp cứu nước của cụ Phan Bội Châu. Nội dung phong phú kết hợp với kỹ thuật và mỹ thuật trưng bày đặc sắc đã tạo nên những hiệu ứng tích cực trong lòng du khách khi đến với di tích. Giúp cho nơi đây trở thành một địa chỉ đỏ, lưu giữ và giáo dục truyền thống yêu nước cho lớp lớp thế hệ con cháu hôm nay và mai sau. Cùng với sự đầu tư của Nhà nước là sự đóng góp của đông đảo nhân dân gần xa nên cảnh quan khuôn viên di tích được tu bổ và trồng nhiều loại cây xanh, cây ăn quả tạo bóng mát và làm cho khu di tích thêm ấm cúng.

(Lễ khánh thành tượng cụ Phan Bội Châu)

Quê nội cách quê ngoại hơn 1km, ở xóm hai, xã Xuân Hòa. Phía trước là bờ đê, nhìn ra xa dãy Đại Huệ hùng vĩ. Phía sau là dòng sông Lam trong xanh với những bãi bồi phù sa quanh năm hoa màu xanh tốt. Xa xa về phía bên kia sông Lam là dãy Thiên Nhẫn ngàn trùng cao vời vợi nhấp nhô. Còn về phía Tây Bắc là rú Đụn uy nghi từng là đại bản doanh của Mai Hắc Đế năm xưa. Thật là sơn xanh thủy tú, non nước hữu tình. Hiện nay, di tích ở quê nội với khuôn viên có diện tích 754 m2 bao gồm: cổng, tường bao, nhà bia tưởng niệm, sân vườn….

Hàng năm, tại di tích diễn ra nhiều kì lễ trọng: lễ giổ, lễ kỉ niệm ngày sinh…thu hút nhiều khách tham quan, các đoàn thể, tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội trong và ngoài nước. Đặc biệt, di tích được sự quan tâm đặc biệt của du khách cũng như các tổ chức chính trị, xã hội, kinh tế của Nhật Bản.

Với những giá trị đó, Khu lưu niệm Phan Bội Châu tại Nam Đàn được Thủ tướng Chính phủ ra quyết định công nhận là Di tích Lịch sử cấp Quốc gia đặc biệt tại Quyết định số 2499/QĐ-TTg ngày 22/12/2016./.

                                                  PHÒNG VĂN HÓA VÀ THÔNG TIN