Trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công tác cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ rào cản thể chế, giải phóng nguồn lực xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp.

Thời gian qua, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Nổi bật là việc ban hành Quyết định số 2796/QĐ-BKHCN ngày 16/6/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ và Quyết định số 2650/QĐ-UBND của UBND tỉnh Nghệ An về bãi bỏ, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính trong các lĩnh vực hoạt động khoa học và công nghệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng.

Cắt giảm thủ tục hành chính để khơi thông nguồn lực cho khoa học và công nghệ

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Quyết định số 2796/QĐ-BKHCN là việc công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung và thủ tục hành chính bị bãi bỏ trong lĩnh vực hoạt động khoa học và công nghệ.

Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thực hiện hợp nhất nhiều thủ tục hỗ trợ nghiên cứu khoa học thành một thủ tục hành chính thống nhất mang tên “Hỗ trợ hoạt động nâng cao năng lực khoa học và công nghệ dành cho tổ chức”. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tư duy quản lý theo từng nhóm đối tượng sang quản lý theo chương trình hỗ trợ tổng thể.

Thay vì phải thực hiện nhiều thủ tục riêng biệt cho từng đối tượng như nghiên cứu viên sau tiến sĩ, nhà khoa học xuất sắc hay nhà khoa học trẻ tài năng, các tổ chức khoa học và công nghệ nay có thể xây dựng kế hoạch tổng thể và thực hiện thông qua một thủ tục thống nhất với hồ sơ đơn giản hơn, quy trình xử lý minh bạch hơn.

Việc chuẩn hóa hồ sơ, giảm đầu mối giải quyết và đẩy mạnh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho các tổ chức khoa học và công nghệ mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ chất lượng cao.

Đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng môi trường nghiên cứu thuận lợi, khuyến khích sáng tạo và phát huy tối đa tiềm năng của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong giai đoạn mới.

Loại bỏ rào cản hành chính đối với hoạt động tiêu chuẩn đo lường chất lượng

Nếu Quyết định số 2796/QĐ-BKHCN tập trung hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học thì Quyết định số 2650/QĐ-UBND của UBND tỉnh Nghệ An lại thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng.

Theo quyết định này, Nghệ An thực hiện bãi bỏ 16 thủ tục hành chính cùng các quy trình nội bộ, quy trình điện tử liên quan đến hoạt động đăng ký, xác nhận điều kiện cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo; hoạt động tư vấn, đánh giá hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001; hoạt động đào tạo chuyên gia tư vấn, đánh giá chất lượng.

Đây là những thủ tục trước đây chủ yếu mang tính tiền kiểm, yêu cầu các tổ chức phải thực hiện nhiều bước xin xác nhận, cấp phép trước khi tham gia hoạt động trên thị trường.

Việc bãi bỏ các thủ tục này thể hiện rõ định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp, đồng thời giảm đáng kể chi phí tuân thủ pháp luật, thời gian thực hiện thủ tục hành chính và các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực đánh giá sự phù hợp, chứng nhận chất lượng, kiểm định, hiệu chuẩn, đây là một tín hiệu tích cực, góp phần tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và thuận lợi hơn.

Thực hiện hiệu quả chủ trương của Chính phủ về phân quyền và cải cách hành chính

Các quyết định nêu trên được ban hành trong bối cảnh Chính phủ đang triển khai quyết liệt Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.

Tinh thần xuyên suốt của các văn bản là lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; giảm tối đa các thủ tục không cần thiết; nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công; đẩy mạnh chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính.

Không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm số lượng thủ tục, quá trình cải cách còn hướng tới đổi mới phương thức quản lý nhà nước, tăng tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý.

Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng được Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra nhằm hoàn thiện thể chế phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tạo động lực mới cho đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp

Thực tiễn cho thấy, nhiều rào cản đối với hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không nằm ở nguồn lực tài chính mà xuất phát từ những thủ tục hành chính phức tạp, chồng chéo và kéo dài.

Việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực khoa học và công nghệ không chỉ giúp tiết kiệm nguồn lực xã hội mà còn tạo điều kiện để các tổ chức nghiên cứu, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tập trung nhiều hơn cho hoạt động chuyên môn, nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế số và đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực tăng trưởng mới, một môi trường thể chế thông thoáng sẽ góp phần thu hút nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Đối với Nghệ An, việc triển khai kịp thời các quyết định của Bộ Khoa học và Công nghệ và Chính phủ không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ tiếp cận cơ hội phát triển, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Trong thời gian tới, cùng với việc tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, ngành Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt trong hoàn thiện thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị./.

nguồn từ: Sở KHCN